Wat zijn drugscampagnes? En waarom werken ze niet (goed)?

Waarom een drugscampagne?  

Campagnes zijn overal in de wereld. Denk bijvoorbeeld aan een campagne tegen reclame over ongezond eten. Of een campagne over stoppen met roken. Het bereikt veel mensen en is vaak snel, makkelijk en goedkoop. 

Campagnes gaan de afgelopen jaren ook weleens over drugs. De gedachte is dat anti-drugscampagnes kunnen zorgen voor verschillende dingen. Bijvoorbeeld: 

• Iemand die drugs gebruikt weet beter wat de gevolgen zijn. Bijvoorbeeld dat drugs gevaarlijk zijn of zorgen voor meer criminaliteit. 
• Het minder aantrekkelijk maken van drugs.  
• Een campagne zou kunnen zorgen voor een debat of gesprek over drugs.  

Werken drugscampagnes? 

De meeste drugscampagnes werken waarschijnlijk niet zoals gehoopt. Als het wel werkt is het effect vaak klein. Hoe de campagne wordt uitgevoerd bepaalt vaak of er effect is. De campagnes die wel werken zijn bijvoorbeeld bijna altijd onderdeel van een hele brede aanpak. Dit noem je een integrale preventieaanpak.  

De tekst gaat verder onder de video

Het kan zelfs zo zijn dat drugscampagne juist een negatief effect hebben. Bijvoorbeeld: 

• Overschatting van gebruik: Een campagne kan ervoor zorgen dat mensen denken dat drugsgebruik vaker voorkomt dan zo is¹Op de website van het Trimbos-instituut lees je meer over hoeveel mensen drugs gebruiken. Omdat mensen zich graag aanpassen naar wat ze denken dat normaal is, kan het juist zo zijn dat meer mensen drugs gebruiken. 

• Interesse opwekken: Iemand die mogelijk (bijna) nooit wat over drugs ziet kan de campagne zien en nieuwsgierig worden. Dit kan zelfs gebeuren als de campagne alleen negatief over drugs is. 

• Stigmatisering: Dit betekent dat mensen die drugs gebruiken als negatiever worden gezien. Dat kan ervoor zorgen dat iemand zich juist niet in de boodschap herkent of geen hulp wil zoeken. 

• Minder geld voor dingen die wel werken: Er bestaan namelijk dingen die je kunt doen die beter werken. Wanneer het geld is opgegaan aan het maken van een campagne, is hier geen geld mee voor. 

Deze punten zijn voorbeelden van boomerang-effecten. Dit zijn effecten die het omgekeerde zijn van wat je probeert te bereiken. Onbedoeld kunnen deze effecten van een drugscampagne juist negatief uitpakken. 

Tekst gaat verder onder de foto

Wat kun je (beter) doen? 

Je kunt verschillende dingen doen voor drugspreventie. Twee belangrijke voorbeelden zijn 1) een drugscampagne uitvoeren maar het goed aanpakken of 2) je geld inzetten voor wat anders. 

Toch een campagne uitvoeren

Als iemand toch een campagne over drugs wil inzetten is het verstandig de factsheet over lokale drugscampagnes te lezen. Daarnaast kan het Trimbos-instituut gemeenten helpen bij het voorkomen van boomerang-effecten en advies geven over de juiste aanpak. Hiervoor kun je contact opnemen met Desirée Spronk (dspronk@trimbos.nl).  

Geld inzetten voor wat anders 

Naast een campagne kun je geld ook inzetten voor andere drugspreventie. Er zijn veel professionals die kunnen adviseren over effectief preventiebeleid in gemeentes. Neem daarvoor contact op met het Trimbos-instituut en/of de regionale instellingen voor verslavingszorg in de regio. Via deze kaart vind je de instellingen en hun werkgebied.  

Ook kun je verder lezen over drugspreventie. Bijvoorbeeld:  

• Het basispakket verslavingspreventie  
• De factsheet drugspreventie bij jongeren en jongvolwassenen 
• De facsheet over effectieve drugspreventie 
• Drugspreventie bij jongeren en jongvolwassenen 
• Modelplan lokaal drugspreventiebeleid (voor gemeenten)