Een afbouwschema is een plan om steeds minder van een bepaald middel of medicijn te gebruiken. Stoppen wordt daardoor minder moeilijk en minder gevaarlijk. Iemand kan het beste samen met een (verslavings)arts zo’n schema maken.
Het kan (levens)gevaarlijk zijn om in één keer (‘cold turkey’) te stoppen met bepaalde drugs of medicijnen. Dit is onder andere zo voor:
Voor deze middelen maakt een (verslavings)arts dan een afbouwschema. Voor veel andere middelen kan zo’n schema ook helpen. Bijvoorbeeld voor wiet of cocaïne. Maar het wordt vaak niet aangeraden omdat het er ook voor kan zorgen dat je je motivatie kwijtraakt.
Als iemand meerdere middelen of medicijnen tegelijk gebruikt, kan het verstandig zijn om deze één voor één af te bouwen. Op die manier heeft iemand geen last van meerdere ontwenningsverschijnselen tegelijk. Als er dan ontwenningsverschijnselen zijn, is het meteen duidelijk waardoor dat komt. In dat geval kan er bijvoorbeeld trager worden afgebouwd.
Een dokter die het afbouwen begeleid kan het beste advies geven als iemand meerdere middelen gebruikt. Het kan namelijk bij iedere combinatie van middelen anders zijn wat het beste afbouwplan is.
In een afbouwschema staat hoeveel iemand steeds per keer moet nemen. Vaak is dat dan steeds per dag of per week een klein beetje minder dan de periode ervoor. Zo verlaagt iemand langzaam de dosis zodat het lichaam kan wennen aan minder drugs of medicijnen. Zo heeft iemand minder last van ontwenningsverschijnselen. Maar soms kunnen deze nog wel heftig zijn, dan moet iemand vaak minder snel afbouwen dan het plan was.
Hieronder kan je afbouwschema’s vinden voor verschillende drugs en medicijnen. Het is gevaarlijk en onverstandig om deze informatie te gebruiken om zelfstandig mee af te bouwen.
Zo kan het zijn dat iemand steeds een klein beetje minder van een middel moet gebruiken. Of zelfs een heel ander medicijn moet gaan gebruiken. Dit kan iemand niet veilig doen zonder ondersteuning van een arts die deze andere medicijnen of doseringen voorschrijft.
Niet alle drugs of medicijnen moeten op dezelfde manier worden afgebouwd. Hieronder kun je per middel lezen hoe het in z’n werk gaat:
Het is onverstandig om zonder hulp GHB af te bouwen. Iemand die GHB afbouwt, doet dit bijna altijd in een kliniek. Daar krijgt hij of zij medicinale GHB (Xyrem), elke dag iets minder. Nadat iemand dan helemaal geen GHB meer neemt, blijft hij of zij nog een aantal dagen in de kliniek ter controle.
> Lees hier meer over hoe een behandeling van GHB-verslaving eruit kan zien
Iemand die stopt met het gebruik van benzodiazepines, doet dat vaak ook met een afbouwschema. Dit kan op twee manieren.
1) Iemand krijgt steeds wat minder van medicijn dat ze slikken. Dit gebeurt meestal bij benzodiazepines die lang werken. Bijvoorbeeld clonazepam.
2) Iemand wordt naar een ander medicijn overgezet. Dit is bijna altijd Valium (diazepam). Dit gebeurt vaker dan optie 1. Zeker als iemand stopt met een benzo die kort werkt. Bijvoorbeeld lorazepam of oxazepam. Hoe hoog de dosis van de diazepam moet zijn om even sterk te zijn als de andere benzo wordt bepaald door middel van een omrekentabel. De diazepam wordt daarna afgebouwd. Dit gebeurt soms heel traag omdat het anders gevaarlijk kan zijn of veel bijwerkingen geeft. Het kan soms meerdere maanden duren.
> Bekijk hier een benzo omrekentabel
Let op! Als iemand een nieuwe benzodiazepine zoals bromazolam of pyrazolam gebruikt, is het niet altijd duidelijk wat voor dosering hij of zij neemt. Pillen kunnen bijvoorbeeld niet altijd evenveel bevatten. Of er zit zelfs een ander middel in. Omdat het vaak nieuwe middelen zijn, is het voor artsen ook lastig om de dosis diazepam te bepalen die even sterk is.
Heb je vragen over het afbouwen met een middel? Of maak je je zorgen om het gebruik van iemand of je eigen gebruik? Neem dan gerust contact met ons op – dat kan anoniem via chat, telefoon of email.
Stoppen of minderen met oxycodon kan zorgen voor vervelende ontwenningsverschijnselen. Dit zijn meestal minder gevaarlijke klachten dan bij bijvoorbeeld benzodiazepines. Oxycodon langzaam afbouwen kan ervoor zorgen dat deze klachten minder heftig zijn. Als iemand toch klachten krijgt die te heftig zijn, kan er langzamer worden afgebouwd.
> Bekijk hier een afbouwschema voor oxycodon dat vaak doort artsen wordt gebruikt (PDF)
Soms krijgen mensen methadon als ze afhankelijk zijn van bijvoorbeeld heroïne of oxycodon. Omdat methadon langer werkt hoeft iemand het maar één keer per dag te nemen. Het kan daardoor vaak ook makkelijker worden afgebouwd. Vervolgens bouwt iemand de methadon traag af. Dit kan soms wel een aantal maanden duren. Als iemand een hoge dosis gebruikt soms langer.
> Bekijk hier hoe methadon kan worden afgebouwd
Als iemand een hoge dosis pregabaline gebruikt, kan hij of zij niet zomaar stoppen. Meestal kan iemand binnen een paar weken snel de pregabaline afbouwen. Die persoon neemt dan iedere week een stuk minder dan de week ervoor.
> Bekijk hier een voorbeeld van een pregabaline afbouwschema (PDF)
Bel, chat of mail anoniem met ons. Onze medewerkers luisteren, geven advies en helpen je verder.
