Neurodiversiteit en verslaving

Onder neurodivergentie vallen veel verschillende dingen. Bijvoorbeeld: 

• ADHD 
• Autisme 
• OCD 
• Dyslexie  
• Het syndroom van Tourette  

> Lees meer over wat neurodiversiteit is op de website van Impuls en Woortblind 

Autisme en verslaving

Er is nog weinig bekend over autisme en verslaving. Maar het lijkt erop dat mensen met autisme een hogere kans hebben op verslaving. Autisme zelf is waarschijnlijk niet de oorzaak voor een groter risico op verslaving. De grotere kans op verslaving komt waarschijnlijk doordat mensen met autisme vaker last hebben van andere mentale klachten. Dingen die bekend zijn over autisme en verslaving zijn: 

• Mensen met autisme hebben vaak ook last van andere klachten. Bijvoorbeeld angst, depressie of ADHD. Mensen met angst, depressie of ADHD hebben wél een groter risico op verslaving. Daarom kunnen sommige mensen met autisme een groter risico hebben op verslaving, maar is het autisme zelf niet de oorzaak. 
• Veel mensen met autisme vinden het vaak fijn om vaste patronen en voorspelbaarheid te hebben. Bijvoorbeeld elke dag om dezelfde tijd opstaan of op bepaalde dagen van de week hetzelfde eten. Als iemand met autisme een patroon niet kan volgen kan dat ongemak geven. Een verslaving is ook een patroon. Daarom is het mogelijk dat mensen met autisme meer moeite hebben met stoppen als ze eenmaal een verslaving hebben.  
• Iemand met autisme kan meer moeite hebben met een behandeling voor verslaving. Dat komt omdat mensen met autisme vaak moeite hebben met sociaal contact. Daardoor kan het soms moeilijk zijn voor een psycholoog of behandelaar om iemand met autisme te begrijpen. Hierdoor kan de behandeling soms minder goed gaan. 1 Show footnote 1 Zoals onder andere te lezen in dit onderzoek https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/01632787211012036
• Er bestaan geen medicijnen voor autisme zelf. Maar sommige mensen met autisme gebruiken medicijnen of drugs om met andere klachten om te gaan. Bijvoorbeeld met overprikkeling of angst. Dit heet zelfmedicatie. Maar het gebruik van medicijnen of drugs voor klachten kan zorgen voor risico’s, zoals verslaving of klachten erger maken. 

ADHD en verslaving

Mensen met ADHD hebben een groter risico op verslaving. Deze kans is ongeveer 2-3 keer groter dan bij mensen zonder ADHD. 2 Show footnote 2 Zoals je kunt lezen in dit onderzoek. https://www.mdpi.com/1660-4601/20/2/1275 Het is niet helemaal duidelijk waarom mensen met ADHD een grotere kans op verslaving hebben. Vroeger dachten wetenschappers dat ADHD komt door te weinig dopamine in het brein. Maar waarschijnlijk zijn er ook andere dingen die invloed hebben. Dingen die wel duidelijk zijn over ADHD en verslaving zijn: 

• Mensen met ADHD kunnen problemen hebben met motivatie en beloning. Dat komt omdat zij minder beloning kunnen voelen. Sommige mensen met ADHD kunnen daarom naar andere of ‘extermere’ dingen zoeken om zich beter te voelen. Bijvoorbeeld door alcohol of drugs te gebruiken. 
• Sommige mensen met ADHD gebruiken drugs om minder last te hebben van hun ADHD-klachten. Bijvoorbeeld hasj of wiet om rustiger te worden of beter op te letten. Maar wetenschappers hebben geen bewijs gevonden dat hasj of wiet helpt bij ADHD. Iemand kan hierdoor ook verslaafd raken aan cannabis.  
• Veel mensen met ADHD gebruiken medicatie, zoals Ritalin of dexamfetamine. Deze medicijnen kunnen helpen om beter de aandacht erbij te houden. Hierdoor kunnen mensen ook beter hun motivatie voor taken houden. Bijvoorbeeld bij het huishouden of voor school. Deze medicijnen kunnen er ook voor zorgen dat iemand met ADHD juist minder snel een verslaving krijgt.  3 Show footnote 3 Zoals je kunt lezen in dit onderzoek https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4147667/

OCD en verslaving

Mensen met OCD kunnen een groter risico op verslaving hebben. OCD zorgt zelf niet voor een verslaving. Maar mensen met OCD hebben vaak last van andere dingen die het risico op verslaving kunnen vergroten.  4 Show footnote 4 Dat staat in dit onderzoek naar OCD en verslaving https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S088761850800162X?via%3Dihub

• Sommige drugs kunnen OCD-klachten tijdelijk minder voelbaar maken. Maar op lange termijn worden de OCD-klachten juist erger. Hierdoor kan iemand blijven gebruiken en sneller afhankelijk worden. 
• Mensen met OCD hebben vaak veel spanning of onrust door hun dwanggedachten. Sommigen gebruiken alcohol, medicijnen of drugs om zich rustiger te voelen. Door deze zelfmedicatie kan het risico op verslaving groter worden. 
• Dwanghandelingen zijn vaak vaste patronen. Verslaving werkt ook met patronen en herhaling. Daarom kunnen mensen met OCD soms moeite hebben met stoppen als ze een verslaving hebben. 
• Mensen met OCD hebben vaak een grote behoefte aan controle. Drugs geven tijdelijk een stukje controle. Bijvoorbeeld de controle over angst. Dit ervoor zorgen dat het gebruiken van een middel een manier van het houden van controle is. Stoppen is dan ook extra moeilijk voor iemand.  
• Als iemand met OCD een verslaving heeft kan de behandeling lastiger zijn. Een behandeling voor verslaving bestaat vaak uit opdrachten. Soms kunnen deze opdrachten botsen met de dwanggedachten en rituelen van iemand.   

Tourette en verslaving

Mensen met Tourette kunnen een grotere kans op verslaving hebben. Tourette zorgt zelf niet voor verslaving. Maar mensen met Tourette hebben een grotere kans op andere mentale ziektes. Deze kunnen de kans op verslaving vergroten, bijvoorbeeld:  

• Mensen met Tourette hebben vaak last van spanning of stress door hun tics. Sommige mensen gebruiken alcohol en drugs om die stress te verminderen. Deze vorm van zelfmedicatie kan het risico op groter maken. 
• Veel mensen met Tourette hebben ook ADHD, angst, depressie of OCD. 5 Show footnote 5 Zoals je kunt lezen in dit onderzoek http://doi.org/10.1001/jamapsychiatry.2014.2650 Een combinatie van deze klachten kan zorgen voor een groter risico op verslaving. 
• Sommige mensen met tics bij Tourette kunnen medicinale cannabis krijgen. Cannabis geneest Tourette niet. Maar het kan wel de klachten van Tourette minder erg maken. 

Neurodiversiteit, medicijnen, en verslaving 

Veel mensen die neurodivergent zijn gebruiken medicijnen. 6 Show footnote 6 Onderzoek naar medicatiegebruik van mensen met ADHD https://www.nivel.nl/sites/default/files/bestanden/factsheet_ADHD_medicatie_via_huisarts.pdf 7 Show footnote 7 Onderzoek naar medicatiegebruik van mensen met autisme https://cijfers.nederlandsautismeregister.nl/index.html Bijvoorbeeld medicijnen om beter te kunnen concentreren of om angst of depressie minder te maken. Deze medicijnen kunnen gevaarlijk zijn in combinatie met alcohol of andere drugs. Overleg daarom altijd met je huisarts als je medicijnen gebruikt en je vragen hebt over middelengebruik. 

Mensen die neurodivergent zijn hebben vaak ook nog een andere diagnose. Een behandeling voor verslaving kan dan soms moeilijker zijn. Vaak passen behandelaren daarom de behandeling aan. 

> Lees meer informatie over een dubbele diagnose met verslaving op de website van het LEDD