Drugsinfo

Alles over drugs, risico's en gezondheid

Tabak

Tabak wordt gemaakt uit de gedroogde bladeren van de tabaksplant (Nicotiana tabacum) en wordt gerookt als sigaret, pijp of sigaar. Tabak valt onder de genotmiddelen. Het heeft stimulerende eigenschappen. Gebruik van tabak wordt door rokers ook ervaren als rustgevend en gezellig.

Tabak bestaat uit de gedroogde bladeren en delen (vermalen tot pulp) van de tabaksplant (Nicotiana tabacum). De tabaksplant is een eenjarige plant. Een plant kan 18 tot 22 bladeren opleveren. Geoogste bladeren worden eerst gedroogd. De manier van drogen (in de zon of door lucht) bepaalt mede het gehalte aan nicotine en de smaak. Gedroogd bevatten de bladeren 0,6 tot 3% nicotine.

Tabaksproducten

Tabak is in verschillende producten verwerkt. In Nederland worden de sigaret en de zelfgerolde shag het meest gebruikt. Shag is een typisch Nederlands product waarvan de populariteit in het buitenland veel lager ligt. Daarnaast zit tabak in sigaren en pijptabak en kan het worden gerookt in een waterpijp, of samen met cannabis in een joint. Tabak kan worden gepruimd, maar dat is in Nederland weinig gangbaar. Snus (een vochtige tabak die achter de bovenlip wordt gestopt) is een rookloos tabaksproduct dat is verboden in alle EU landen behalve Zweden.

Sinds enige tijd zijn er "e-sigaretten" op de markt. Deze bevatten wel nicotine, maar geen tabak. Ook bestaat er een handel in kruidensigaretten; deze bevatten geen tabak en geen nicotine.

Samenstelling tabaksproducten

In sigaretten en shag worden, afgezien van tabaksbladeren en pulp van de tabaksplant (vermalen plantendelen), meerdere stoffen verwerkt. Bij het roken komen ook nog verbrandingsproducten vrij. Er zijn 4000 verschillende chemicaliën en meer dan 40 carcinogenen (kankerverwekkende stoffen) in tabaksproducten en tabaksrook gevonden.

  • Nicotine is het belangrijkste psychoactieve bestanddeel in tabak. Nicotine is een verslavende stof, maar nicotine is niet kankerverwekkend.
  • In tabak(srook) zitten ook teer, koolmonoxide en toevoegingen (additieven). 
  • Teer is kankerverwekkend en veroorzaakt de bekende "rokershoest". 
  • Koolmonoxide zit in tabaksrook en neemt in bloed de plaats in van zuurstof, waardoor het zuurstoftransport vermindert en de conditie slechter is. 
  • Toevoegingen maken sigarettenrook aantrekkelijker of verslavender (zij vergemakkelijken de nicotineabsorptie) en reguleren de vochtigheid van tabak. Gemiddeld bevat een sigaret ongeveer 25 verschillende additieven, die samen ongeveer 10 procent van het gewicht uitmaken.
  • Voorbeelden van stoffen die worden toegevoegd zijn glycerine, suikers, drop, cacao, menthol, vanille, cellulose.
  • Bij verbranding van additieven kunnen giftige en kankerverwekkende stoffen ontstaan. Bekende kankerverwekkende stoffen in tabaksrook zijn benzeen, nitrosaminen en formaldehyde. Van veel additieven is de schadelijkheid wel bekend bij orale inname, maar niet bij verbranding. Het inademen van giftige stoffen is doorgaans schadelijker dan het inslikken.
  • Fabrikanten brengen ook sigaretten op de markt met het label "light" of "mild". Hierin zitten minder nicotine en minder teer, maar de concentratie van de overige (schadelijke) stoffen is vergelijkbaar met die in een "reguliere" sigaret. In de praktijk blijkt dat de "light" of "mild" sigaretten geen gezondheidswinst opleveren omdat de behoefte aan nicotine blijft bestaan. Daardoor gaan gebruikers van dit type sigaret op een andere manier roken: zij roken meer sigaretten, nemen meer trekjes per minuut, inhaleren dieper, roken de sigaret tot het eind toe op of knijpen het filter af. De hoeveelheid nicotine en teer die met deze manier van roken binnenkomt is dan per saldo niet anders dan wat binnenkomt bij het roken van een "reguliere" sigaret. Omdat de termen “light” en “mild” sigaret misleidend zijn, is deze aanduiding inmiddels in de EU verboden.
  • Sigarenrook bevat meer teer, koolmonoxide en ammoniak dan sigarettenrook. De teer in sigarenrook bestaat uit meer kankerverwekkende stoffen dan de teer in sigarettenrook. Qua schadelijkheid wordt het roken van één sigaar wel gelijk gesteld aan het roken van drie sigaretten.

Verkoop

De verkoop en het gebruik van tabak zijn legaal. Voor de verkoop (inclusief e-sigaret) geldt een leeftijdsondergrens van 18 jaar. 

Aan de verkoop van tabaksproducten zijn verschillende wettelijke verplichtingen en beperkingen verbonden. Zie hiervoor de paragraaf wetgeving.

Vanaf 1-1-2016 is de verkoop van elektronische sigaretten – met en zonder nicotine – aan jongeren onder 18 jaar verboden. Daarnaast is reclame voor e-sigaretten niet meer toegestaan.

Bron: Trimbos-instituut

Laatste wijziging: 12-01-2016